Türk üreticilerinin Japonya operasyonunu sıkıştıran şey, çoğunlukla ürünün kendisi değil. Etiket, sertifika, gümrük dosyası ve taşıma planı çatladığında ihracat duruyor. Aşağıda bizim sahada en sık karşımıza gelen dört başlığı, gerçek rakamlar ve süreçlerle özetlemeye çalıştım.
1. Tarife durumu ve EPA tablosu
Türkiye ile Japonya arasında imzalanmış bir Economic Partnership Agreement henüz yürürlüğe girmedi. Müzakereler 2014’ten beri sürüyor, son turlarda ilerleme yavaş. Bu yüzden Türk ihracatçısı Japonya’ya MFN (most-favoured nation) tarife oranlarıyla giriş yapıyor.
Pratikte bunun anlamı:
- İşlenmemiş fındık (HS 0802.21): %10
- Kuru kayısı (HS 0813.10): %9
- Zeytinyağı, naturel sızma (HS 1509.10): kg başına 25,5 yen
- Tekstil, pamuklu giyim (HS 6109): %7,4 ile %10,9 arası
- Otomotiv yedek parça (HS 8708): %0 (çoğu kalem zaten WTO çerçevesinde sıfır)
Yani “EPA bekleyelim” yaklaşımı, çoğu kalem için satışı geciktirmek anlamına geliyor. Otomotiv ve makine sektöründe vergi zaten yokken bekleyecek bir şey de yok.
2. Sertifikasyon: Kim ne ister?
Bu kısım kategoriye göre çok değişiyor; yine de en sık karşılaştıklarımız:
Gıda: JAS ve Etiketleme Kanunu
“Organik” iddiası taşıyorsanız JAS Organic sertifikası şart. Türkiye’deki ECOCERT/IMO sertifikası tek başına yetmiyor, Japonya tanıma sürecinden geçmesi gerekiyor. Süreç 3-5 ay sürüyor, maliyet 4.000-9.000 USD aralığında.
Etiket tarafında ise Allerjen Listesi (28 kalem), Beslenme Değer Tablosu ve Üretim Yeri Belirteci (原産国名) zorunlu. Bunlar olmadan ürün gümrükten geçmiyor; tutmuyor, geri çevriliyor.
Elektrik ve elektronik: PSE
110V/100V Japon şebekesine bağlanan ürünlerde PSE uygunluk işareti zorunlu. “Diamond PSE” yüksek riskli ürünlerde (ısıtıcı, motorlu cihazlar), “Round PSE” düşük riskli ürünlerde aranıyor. Test METLABO veya JET üzerinden yapılıyor.
Kozmetik: ithalatçı sorumluluğu
Kozmetik ürünlerde ithalatçının PMDA bildirimi yapması ve “marketing authorization holder” statüsünde olması gerekiyor. Türk üretici doğrudan ithalat yapamıyor; mutlaka kayıtlı bir Japon firma üzerinden giriş şart.
3. Soğuk zincir ve deniz hattı seçenekleri
İstanbul-Yokohama hattında üç ana opsiyon var:
- Mersin/İzmir → Yokohama (40’lik konteyner, deniz): 35-42 gün, USD 2.800-3.600 aralığında. Soğutmalı (reefer) ekleyince fiyat 1,5x.
- Tekirdağ → Hamburg → Yokohama (transhipment): 28-32 gün, daha yüksek fiyat ama Suez gecikmelerinden etkilenmiyor.
- İstanbul → Narita (hava kargo): 3-5 gün, kg başı 5,50-8,00 USD. Sadece yüksek katma değerli ürünler için anlamlı.
2024-2025’te Süveyş geçişi belirsizleştiği için transhipment hattı bizim sahada daha çok kullanılır oldu. Sözleşmeye Force Majeure ve transit time penaltısı koymadan gönderi yapmamak iyi olur.
4. Gümrük dosyası: kim hazırlıyor?
Japonya tarafında gümrük müşaviri (通関業者 / tsuukan gyousha) zorunlu. Yerel ithalatçınız bunu kendi acentesi üzerinden yapıyor genelde. Türk taraftan gönderilmesi gereken belgeler:
- Ticari fatura (Invoice), orijinal imzalı
- Çeki listesi (Packing List)
- Konşimento (B/L) ya da Hava Yolu Konşimentosu (AWB)
- Menşe şahadetnamesi (Certificate of Origin), TR oda onaylı
- Gıda ürünleri için: Sağlık Sertifikası + Ön İthalat Bildirimi (NACCS Form 8)
- Sevkiyat öncesi: Analiz Raporu (Aflatoksin, pestisit, ağır metal, kategoriye göre değişiyor)
En sık takıldığımız nokta menşe şahadetnamesi. Türk odasından alınan belge bazen Japon gümrüğünün beklediği formatta olmuyor; tarih, imza ve mühür sırasının doğru çıkması için dosyayı göndermeden önce Japon ithalatçınızın gümrük müşavirine PDF olarak gözden geçirtmek 1-2 gün kazandırıyor.
Pratik bir tavsiye
İlk üç sevkiyatta küçük başlayın. 1×20’lik konteyner ya da LCL (groupage) ile testten geçmiş bir dosya, dördüncü sevkiyatta tam yüklü 40’lik konteyner için ciddi zaman kazandırıyor. Gümrük tarafı, ilk gönderide eksik gördüğü belgeyi sonrakilerde otomatik istiyor; o yüzden “ilk dosya” baseline’ı düzgün kurmak şart.
Süreç karmaşık görünüyor ama parça parça ilerletilince yönetilebilir. Hangi sektör olduğunuza göre yukarıdaki başlıkların hangisi sizin için kritik, bunu netleştirmek için bize yazabilirsiniz.
